କାଠମାଣ୍ଡୁ, ଅକ୍ଟୋବର 3 (ହି.ସ)। ନେପାଳର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ରାୟ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଯଦି ଜଣେ ବିଧବା ମହିଳା ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ବିବାହ କରନ୍ତି ତେବେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଠାରୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରରେ ପାଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ହେବ ନାହିଁ।

ମୁଲୁକି ସିଭିଲ୍ କୋଡ୍, 2074 ର ଧାରା 214 ର ଉପ-ଦଫା (2) ରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଥିଲା ଯେ ଯଦି ଜଣେ ବିଧବା ମହିଳା ପୁନର୍ବାର ବିବାହ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ କରନ୍ତି, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ସେହି ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଅଂଶ ଭାବରେ ପାଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି ଦେବାକୁ ପଡିବ। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଅବୈଧ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନ ବିରୋଧୀ ବୋଲି ଦର୍ଶାଇ ଏହାକୁ ରଦ୍ଦ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା 16 ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସହିତ ବଞ୍ଚିବାର ଅଧିକାର, ଧାରା 18 ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସମାନତାର ଅଧିକାର ଏବଂ ଧାରା 25 ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାର ସହିତ ସଂଘର୍ଷ କରେ। ଜଷ୍ଟିସ୍ ସପ୍ନା ପ୍ରଧାନ ମଲ୍ଲଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଖଣ୍ଡପୀଠ 21ତମ ବୈଶାଖରେ ଏହି ରାୟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ରାୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଠ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ସାର୍ବଜନୀନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଖଣ୍ଡପୀଠରେ କୁମାର ରେଗମି, ହରିପ୍ରସାଦ ଫୁୟାଲ, ଡକ୍ଟର ମନୋଜ କୁମାର ଶର୍ମା ଏବଂ ନାହାକୁଲ ସୁବେଦୀ ମଧ୍ୟ ସାମିଲ ଥିଲେ।

ମହିଳା ଆଇନ ଏବଂ ବିକାଶ ଫୋରମ୍ ତରଫରୁ ଓକିଲ ମୀରା ଧୁଙ୍ଗାନାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ରିଟ୍ ଦାଖଲ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦର କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ, ଆଇନ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ତତ୍କାଳୀନ ମହିଳା, ଶିଶୁ ଏବଂ ବରିଷ୍ଠ ନାଗରିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ ବିରୋଧୀ ଦଳ ଭାବରେ ପ୍ରତିନିଧି ସଭା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ତାଙ୍କ ରାୟରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବିଧବା ମହିଳାଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ବିବାହ କରିବାକୁ ଆଇନ ସିଧାସଳଖ ନିଷେଧ କରିନଥିବା ବେଳେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ବିବାହରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସ୍ୱାମୀଙ୍କଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ତାଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏପରି ଏକ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରେ ଯେଉଁଠାରେ ମହିଳାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ଛାଡିବାକୁ ପଡିବ କିମ୍ବା ପୁନର୍ବାର ବିବାହ କରିବାକୁ ପଡିବ ନାହିଁ। କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ମୁଲୁକି ସିଭିଲ୍ କୋଡର ଧାରା 69 ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବିବାହ, ପରିବାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏବଂ ପାରିବାରିକ ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବାର ସ୍ୱାଧୀନତା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ।

ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିଧବା ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇପାରେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ବିବାହ କରିବାକୁ ନିରୁତ୍ସାହିତ କରିପାରେ। ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ବିଧବାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତି ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ସମ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ଏହା ଉପରେ ତାଙ୍କର ଅଧିକାର ରହିଛି। ତେଣୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିବାହ କାରଣରୁ ସେହି ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ସୀମିତ କରିବା ତାଙ୍କ ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ଜୀବନ ବଞ୍ଚିବାର ଅଧିକାରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ।

ରାୟରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ପିଲାମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱ ଉଭୟ ପିତାମାତାଙ୍କ ସହ ସମାନ ଭାବରେ ରହିଛି। ତେଣୁ, ପିଲାମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆଧାର ଦର୍ଶାଇ କେବଳ ବିଧବା ମହିଳାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ବିବାହର ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ସୀମିତ କରିବା ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ବୈବାହିକ ସ୍ଥିତି ଆଧାରରେ ଭେଦଭାବ ଅଟେ। କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସିଧାସଳଖ ଲିଙ୍ଗଗତ ଭେଦଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ୁଛି ଏବଂ ଏହାକୁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ବୋଲି ଧରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।

ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏହା ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାର ଉପରେ ଏକ ଅପ୍ରାକୃତିକ ଆଇନଗତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଏବଂ ବିଧବା ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ବିବାହ କରିବାକୁ ନିରୁତ୍ସାହିତ କରିବାର ପାରମ୍ପାରିକ ଅଭ୍ୟାସ ଜାରି ରଖିବା ସହିତ ସମାନ |

--------

ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନ ସମାଚାର / ସ୍ୱାଗତିକା