କାଠମାଣ୍ଡୁ, ଅଗଷ୍ଟ 26 (ହି.ସ)। ନେପାଳରେ ପୌରାଣିକ ବରୁଣ ନଦୀ ଉପରେ ଏକ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ବିରୋଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଜିଲ୍ଲା ସମନ୍ୱୟ କମିଟି ଖଣ୍ଡୱାରୀ ଏବଂ ସାଙ୍କୁୱାସଭା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ପରିଷଦକୁ ଏକ ଚିଠି ଲେଖି ବରୁଣ ନଦୀରେ ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ପୌରାଣିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ ନକରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ସାଙ୍କୁୱାସାଭା ଜିଲ୍ଲାର ଭୋଟଖୋଲା ପୌରପାଳିକାର ସାକ୍ସିଲାସ୍ଥିତ ମକାଲୂ-ବରୁନ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବରୁନ ନଦୀ ଉପରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଛି।

132 ମେଗାୱାଟ କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ ଲୋୟର ବରୁଣ ଖୋଲା ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଅନୁମତି ନଦେବାକୁ କମିଟି ଅନୁରୋଧ କରିଛି। ଜିଲ୍ଲା ସମନ୍ୱୟ କମିଟିର ମୁଖ୍ୟ ସୁମନ ଶାକ୍ୟା କହିଛନ୍ତି ଯେ ବରୁଣ ନଦୀ ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଶ୍ୱାସର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କେନ୍ଦ୍ର। ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

କମିଟି ଅନୁଯାୟୀ, ଭୋଟଖୋଲା ପୌରପାଳିକାର 13 ତମ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ବୈଠକରେ ୱାର୍ଡ ନଂ 4 ରେ ଆସୁଥିବା ବରୁଣ ନଦୀକୁ ଏକ ଧାର୍ମିକ ଐତିହ୍ୟ ଭାବରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାକୁ ଏବଂ ମକାଲୁ-ବରୁଣ ଜାତୀୟ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ ଏବଂ ସଂରକ୍ଷଣ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ନିର୍ମାଣ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା। ପୌରପାଳିକାର ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଜିଲ୍ଲା ସମନ୍ୱୟ କମିଟି ସମର୍ଥନ କରି ସମ୍ପୃକ୍ତ ସଂସ୍ଥାର ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଛି।

କମିଟି ଅନୁଯାୟୀ, ବରୁଣ ନଦୀ ବ୍ୟତୀତ ବିଭିନ୍ନ ନଦୀରୁ 6,000 ମେଗାୱାଟ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ କରିବାର କ୍ଷମତା ସାଙ୍କୁୱାସସଭାର ରହିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ, ପ୍ରାୟ 75 ମେଗାୱାଟ ବିଦ୍ୟୁତ ଜାତୀୟ ପ୍ରସାରଣ ଲାଇନ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଅରୁଣ ନଦୀ ନିକଟରେ 3,576 ମେଗାୱାଟ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଚାଲିଛି।

ବରୁଣ ନଦୀରେ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ନିର୍ମାଣ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ, ପରିବେଶ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ ବୋଲି ଆଶଙ୍କା କରି କମିଟି ଜାତୀୟ ପ୍ରକୃତି ଏବଂ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ସଂରକ୍ଷଣ ଅଧିନିୟମ ସମେତ ଆଇନଗତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ଅନୁମତି ନଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଛି। ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ଭୌତିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ରଣନୀତିର ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି।

ବରୁଣ ନଦୀ ଉଭୟ ହିନ୍ଦୁ ଏବଂ ବୌଦ୍ଧମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ | ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ନଦୀ ସହିତ ଅନେକ ପୌରାଣିକ ବିଶ୍ୱାସ ଜଡ଼ିତ ରହିଛି। ପ୍ରତିବର୍ଷ ମାଘ ମାସର ପ୍ରଥମ ଦିନ ବରୁନ ନଦୀ କୂଳରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବା ମକର ମେଳା ମଧ୍ୟ ଭୋଟ ଅଞ୍ଚଳର ବାସିନ୍ଦା ଏବଂ ତଳିଆ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ସାକ୍ଷାତ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।

ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଦାବି କରିଆସୁଛନ୍ତି ଯେ ବରୁଣ ନଦୀରେ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯାହାର ଧାର୍ମିକ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି, କାରଣ ଏହା ନଦୀର ପ୍ରାକୃତିକ ଚରିତ୍ର ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ଅସ୍ତିତ୍ୱକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ଏହି ନଦୀ ଉପରେ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଦାବି କରିଥିଲେ।

--------

ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନ ସମାଚାର / ସ୍ୱାଗତିକା