କାଠମାଣ୍ଡୁ, ସେପ୍ଟେମ୍ବର 11 (ହି.ସ)। ଗତ ମାସ ଅଗଷ୍ଟ 26 ତାରିଖରେ ତିବ୍ବତର ଭୋଟକୋଶି ନଦୀରେ ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥିବା କ୍ଷୟକ୍ଷତି ପରେ ପୁନଃନିର୍ମାଣ ଏବଂ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ 7.23 ଲକ୍ଷ କୋଟି ନେପାଳୀ ଟଙ୍କା ଆବଶ୍ୟକ ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ରୁତ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକତା ଆକଳନ (ଏଡିଏନଏ) ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭୋଟେକୋଶି ବନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ଭୌତିକ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ପୁନଃନିର୍ମାଣ ପାଇଁ 7.23 କୋଟି 31.52 ନିୟୁତ ଟଙ୍କା ଆବଶ୍ୟକ ହେବ।

ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ 1,377 ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନ ନେଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ବନ୍ୟା, ରାସୁୱା, ନୁୱାକୋଟ ଏବଂ ଧାଡ଼ିଙ୍ଗ ସମେତ ଅନେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଘଟାଇଛି। ବନ୍ୟା ଲୋକଙ୍କ ଘର, ଚାଷଜମି, ବ୍ୟବସାୟ, ରାସ୍ତା, ସେତୁ, ଶୁଖିଲା ବନ୍ଦର, କାର୍ଗୋ କଣ୍ଟେନର ଏବଂ ଏପରିକି ସୀମା ଚେକପଏଣ୍ଟରେ ପହଞ୍ଚୁଥିବା ଯାନବାହନକୁ ଧୋଇ ଦେଇଥିଲା। ଜାତୀୟ ଯୋଜନା ଆୟୋଗ ଏବଂ ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବିପଦ ହ୍ରାସ ଏବଂ ପରିଚାଳନା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍ଥାର ଏକ ମିଳିତ ବୈଷୟିକ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଥମିକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ଭିତ୍ତିଭୂମି କ୍ଷେତ୍ର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ 4.37 କୋଟି ଟଙ୍କା ଆବଶ୍ୟକ କରିବ, ଯାହା ମୋଟ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ 75 ପ୍ରତିଶତ।

ଶକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରର କ୍ଷତି: ବନ୍ୟାରେ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସଡ଼କ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତି ହୋଇଛି। 759 ମେଗାୱାଟ କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ 13ଟି ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ ଏବଂ 24 ମେଗାୱାଟ କ୍ଷମତା ବିଶିଷ୍ଟ 5ଟି ସୌର ପ୍ଲାଣ୍ଟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। କେବଳ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଗ୍ରୀଡ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ 3,90,623.4 ନିୟୁତ ଟଙ୍କା ଆବଶ୍ୟକ ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ସେହିଭଳି 69 କିଲୋମିଟର ରାସ୍ତା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। 33ଟି ମୋଟର ଚାଳିତ ସେତୁ ଧୋଇ ଯାଇଥିବା ବେଳେ ଚାରୋଟି ସେତୁ ଆଂଶିକ ଭାବେ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। ବନ୍ୟା ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା 64ଟି ଝୁଲନ୍ତା ସେତୁ ମଧ୍ୟରୁ 53ଟି କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। ସମଗ୍ର ପରିବହନ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ 73,32,96 କୋଟି ଟଙ୍କାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିବ।

7,570 ଘରୋଇ ଘରଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି: ବନ୍ୟାରେ ସାମାଜିକ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଘଟିଛି। 7,570 ରାସୁୱା, ନୁୱାକୋଟ, ଧାଡ଼ିଙ୍ଗ, ଗୋର୍ଖା ଏବଂ ଚିତୱାନରେ ଘରୋଇ ଘରଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହା ବ୍ୟତୀତ 48ଟି ସରକାରୀ କୋଠା, 18ଟି ବିଦ୍ୟାଳୟ, 7ଟି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଏବଂ 30ଟି ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ସ୍ଥଳ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ପୁନ:ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ 99.9 କୋଟି ଟଙ୍କାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିବ। ବାଣିଜ୍ୟ, ବ୍ୟବସାୟ, ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ ଏବଂ କୃଷି ସମେତ ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମ କ୍ଷେତ୍ରର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ଆବଶ୍ୟକ ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। 1,806 ହେକ୍ଟର କୃଷି ଫସଲ, 17ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ ଶାଖା ଏବଂ 4,800 ବ୍ୟବସାୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ପାଞ୍ଚଟି ଜିଲ୍ଲାର 15 ଟି ପ୍ରଭାବିତ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍ଥା ମଧ୍ୟରୁ ନୁୱାକୋଟ୍ର ବିଦୁର ମ୍ୟୁନିସିପାଲିଟି ଅଞ୍ଚଳରେ କେବଳ 3,026 ଘର କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଛି। ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବିପଦ ହ୍ରାସ ଏବଂ ନଦୀ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ 94,755.31 କୋଟି ଟଙ୍କା ଆବଶ୍ୟକ ଥିବାବେଳେ କାଦୁଅ ଏବଂ ଆବର୍ଜନା ପରିଚାଳନା ପାଇଁ 51,54 ନିୟୁତ ଟଙ୍କା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି।

ପୁନଃନିର୍ମାଣ ଦୁଇଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ହେବ- ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପୁନଃନିର୍ମାଣକୁ ଦୁଇଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ଆଗାମୀ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ତୁରନ୍ତ ସହାୟତା ଏବଂ ସ୍ୱଳ୍ପକାଳୀନ ପୁନ:ନିର୍ମାଣରେ 87.35 କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଏଥି ସହିତ, ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପୁନ:ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ 7 ଟ୍ରିଲିୟନ 14 ବିଲିୟନ 58 ବିଲିୟନ 2 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଆବଶ୍ୟକ ହେବ। ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବିପଦ ହ୍ରାସ ଏବଂ ପରିଚାଳନା ପ୍ରାଧିକରଣର ବରିଷ୍ଠ ଡିଭିଜନାଲ ଇଞ୍ଜିନିୟର ତଥା କମିଟିର ସଦସ୍ୟ ସୁଶୀଲ କୁମାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, ବିଭାଗ ଏବଂ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରୁ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ବିବରଣୀ ସଂଗ୍ରହ ଏବଂ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇଛି। ଏହାକୁ ଆଧାର କରି, ପୁନଃନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଏବଂ ସମ୍ବଳର ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।

ପିଡିଏନଏ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି, ରିପୋର୍ଟ ତିନି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଆଶା କରାଯାଏ- ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୁନଃନିର୍ମାଣ ଏବଂ ପୁନର୍ବାସ ପାଇଁ ସରକାର ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆବଶ୍ୟକତା ଆକଳନ (ପିଡିଏନଏ) ପ୍ରକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଜାତୀୟ ଯୋଜନା ଆୟୋଗ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆଗକୁ ନେଇଛନ୍ତି। ଆୟୋଗର ମୁଖପାତ୍ର ହରିଶରଣ ପୁଦାସାଇନୀଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରାୟ ତିନି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ପିଡିଏନଏ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇପାରେ। ବର୍ତ୍ତମାନ, ଆୟୋଗ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଏବଂ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି। ସେ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ଜାତୀୟ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରୁତ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଏବଂ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି ଏବଂ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି। ଏବେ ସେହି ଆଧାରରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯିବ।

କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ କେତେ ପରିମାଣର ଅର୍ଥ ଆବଶ୍ୟକ?

- ଶକ୍ତି ଏବଂ ଗ୍ରୀଡ ପ୍ରଣାଳୀ: 3 ଟ୍ରିଲିୟନ 90 ବିଲିୟନ 623 ନିୟୁତ 40 ହଜାର ଟଙ୍କା।

ପରିବହନ ଭିତ୍ତିଭୂମି: କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା।

ଘରୋଇ ଘର, ସାର୍ବଜନୀନ କୋଠା, ବିଦ୍ୟାଳୟ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ: 1.3549 କୋଟି ଟଙ୍କା।

ବାଣିଜ୍ୟ, ବ୍ୟବସାୟ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ କୃଷି ସମେତ ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମ କ୍ଷେତ୍ର: 50,779.4 ନିୟୁତ ଟଙ୍କା।

ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ବିପଦ ହ୍ରାସ ଏବଂ ନଦୀ ପରିଚାଳନା: 9475.31 କୋଟି ଟଙ୍କା।

କାଦୁଅ ଏବଂ ଆବର୍ଜନା ପରିଚାଳନା: 51 କୋଟି 54 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା।

--------

ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନ ସମାଚାର / ସମନ୍ୱୟ